CYTAT
Dąbrowa będzie Górnicza już tylko z nazwy. Zasypią ostatni szyb po kopalni "Paryż"
Ostatnią dąbrowską kopalnię zamknięto w grudniu 1996. Ćwierć wieku później zniknie ostatni szyb "Cieszkowski", który działał jako szyb odwadniający. Przez długie lata w nieczynnym zakładzie pompowano bowiem wodę z podziemnych wyrobisk.
– WstrzymujÄ…c odwadnianie niektórych zlikwidowanych kopalÅ„, stworzylibyÅ›my zagrożenie wodne, a w skrajnym przypadku doprowadzilibyÅ›my do jakiejÅ› katastrofy w postaci wdarcia siÄ™ wody i zatopienia wciąż fedrujÄ…cych zakÅ‚adów. Bo to, co widzimy na powierzchni, o niczym nie mówi, jeÅ›li chodzi o wiÄ™zi hydrogeologiczne i poÅ‚Ä…czenia hydrauliczne miÄ™dzy kopalniami. ZakÅ‚ady „na dole" majÄ… bardzo skomplikowanÄ… sieć wyrobisk korytarzowych. To kilkadziesiÄ…t, a nawet kilkaset kilometrów i najczęściej kilka poziomów wydobywczych. W przestrzeni górotworu sÄ… niczym wielopiÄ™trowy budynek, ale o powierzchni od kilkunastu do kilkudziesiÄ™ciu kilometrów kwadratowych. CzÄ™sto zakÅ‚ady sÄ… też poÅ‚Ä…czone miÄ™dzy sobÄ…. Czasem bezpoÅ›rednio, gdy można przejść pomiÄ™dzy nimi na różnych gÅ‚Ä™bokoÅ›ciach lub oddzielone jedynie bardzo cienkimi filarami skalnymi lub zrobami. Zatopienie jednej kopalni jest ryzykiem dla sÄ…siedniej – mówi Antoni Czapnik, kierownik DziaÅ‚u Mierniczo-Geologicznego Centralnego ZakÅ‚adu Odwadniania KopalÅ„ w Czeladzi.
Zdemontowany pomnik Aleksandra Zawadzkiego w magazynie Muzeum Miejskiego na terenie kopalni Paryż. Rok 2007Zdemontowany pomnik Aleksandra Zawadzkiego w magazynie Muzeum Miejskiego na terenie kopalni Paryż. Rok 2007 Fot. Dawid Chalimoniuk / AG
DziÅ› sytuacja siÄ™ zmieniÅ‚a – z ZagÅ‚Ä™bia DÄ…browskiego zniknęły wszystkie kopalnie wÄ™gla kamiennego. OstatniÄ… byÅ‚ sosnowiecki "Kazimierz-Juliusz", którÄ… zlikwidowano w 2015 roku. Po kolei zamykano niepotrzebne już pompownie. To samo spotkaÅ‚o pompowniÄ™ gÅ‚Ä™binowÄ… w dawnej kopalni „Paryż", w tym roku czeka jÄ… caÅ‚kowita likwidacja i zasypanie szybu. – Funkcja ochronna pompowni gÅ‚Ä™binowej "Paryż" skoÅ„czyÅ‚a siÄ™ wraz z likwidacjÄ… KWK "Kazimierz-Juliusz". SzukaliÅ›my nabywców pompowanej wody i caÅ‚ej pompowni. PróbowaliÅ›my zainteresować wodÄ… lokalne wodociÄ…gi i gminy, ale bez powodzenia. Dla nas Pompownia "Paryż" staÅ‚a siÄ™ zbÄ™dna, wodÄ™ ma jednak dobrÄ…, zbliżonÄ… chemicznie do wody pitnej, a bakteriologicznie jest czysta – mówi Antoni Czapnik.
Dąbrowa będzie Górnicza już tylko z nazwy. Zasypią ostatni szyb po kopalni "Paryż"
Spółka DÄ…browskie WodociÄ…gi byÅ‚a innego zdania. Jak poinformowaÅ‚a jej peÅ‚nomocnik Magdalena Glonek: "Poziom niestabilnoÅ›ci i zÅ‚a jakość wody surowej wymagajÄ… zastosowania nowoczesnych i zaawansowanych technologii uzdatniania wody, co pociÄ…ga za sobÄ… wysokie koszty inwestycyjne, eksploatacyjne oraz wprowadza podwyższone ryzyko awarii. (…) Bez dodatkowych dopÅ‚at źródÅ‚o to wyraźnie przegrywa z innym możliwymi do wykorzystania źródÅ‚ami zaopatrzenia w wodÄ™ aglomeracji dÄ…browskiej".
REKLAMA
To oznacza, że zniknie ostatni dÄ…browski szyb, a z nim – dwustuletnia historia górnictwa wÄ™glowego w mieÅ›cie. Bo "Paryż" byÅ‚a spadkobierczyniÄ… kopalni "Reden", zaÅ‚ożonej podczas pruskich rzÄ…dów na tym terenie w 1796 r. Hrabia Friedrich Wilhelm von Reden byÅ‚ wtedy dyrektorem Wyższego UrzÄ™du Górniczego we WrocÅ‚awiu, a w dodatku bardzo zasÅ‚użyÅ‚ siÄ™ w rozwoju przemysÅ‚u, także dÄ…browskiego. ZagÅ‚Ä™bie nazywano wówczas Nowym ÅšlÄ…skiem.
"Reden" była kopalnią odkrywkową z bardzo łatwo dostępnym węglem. Pokład pod Dąbrową, nazwany później pokładem 510, był jednym z najgrubszych na świecie. Miał aż 24 metry grubości i w wielu miejscach wychodził na powierzchnię gruntu. I choć początki nie były imponujące, bo w całym 1799 r. wydobyto 669 ton węgla, to założenie kopalni okazało się jednym z przełomowych wydarzeń w historii miasta. Przez dwieście lat na jego terenie działało 50, a może nawet 55 kopalń. Mimo to Dąbrowa Górnicza zyskała drugi człon nazwy dopiero w chwili nadania praw miejskich, co miało miejsce 105 lat temu.
Symbole górnicze i zabudowania nieistniejącej już kopalni Saturn, która działała na terenie Sosnowca i Czeladzi
Czytaj także:
Milowice w Sosnowcu też chcą górniczych symboli. Kopalnia dała im tak wiele
Początkowo kopalnie pracowały na rzecz miejscowych hut cynku, łatwo padały ofiarami kryzysów gospodarczych, podziemnych pożarów i strajków. Carska administracja okazała się nieudolna, a kopalnie były stale niedoinwestowane. To doprowadziło do sprzedaży przez państwo pięciu nierentownych zakładów w 1876 r. Formalnie zakupu dokonali dwaj rosyjscy oficerowie, od razu wydzierżawili jednak swój nabytek Bankowi Francusko-Włoskiemu, który zarządzał kopalniami poprzez Towarzystwo Francusko-Włoskie Dąbrowskich Kopalń Węgla. Wtedy też powstały nowe szyby, w tym "Chaper", czyli dzisiejszy "Cieszkowski" o głębokości 415 metrów, a z połączenia kilku zakładów powstała kopalnia "Paryż". Przetrwała I wojnę światową, Wielki Kryzys i niemiecką okupację. W 1945 r. kopalnie "Paryż", "Reden", "Flora" i "Mars" połączono w jeden zakład, który zyskał od razu nową nazwę "Generał Zawadzki".
Dąbrowa Górnicza. Woda odcięła pod ziemią 100 górników
W jej powojennej historii najsÅ‚ynniejszym wydarzeniem byÅ‚a katastrofa z lipca 1969 r. To wtedy w podziemiach kopalni woda odcięła ponad 100 górników. PrzedostaÅ‚a siÄ™ z dawnej kopalnianej odkrywki, którÄ… po wyczerpaniu wÄ™gla na powierzchni zamieniono w zbiornik osadowy. Odcięła 79 górników, którzy dwieÅ›cie metrów pod ziemiÄ… czekali na ratunek. Skomplikowana akcja ratownicza trwaÅ‚a cztery doby. To byÅ‚a walka z czasem, która zakoÅ„czyÅ‚a siÄ™ uratowaniem pracowników. Zginęła jednak jedna osoba – górnik, który uciekÅ‚ przed wzbierajÄ…cÄ… wodÄ… w gÅ‚Ä…b kopalni.
Do nazwy "Paryż" dÄ…browski zakÅ‚ad wróciÅ‚ dopiero po przemianach ustrojowych. Wydobycie zakoÅ„czono w czerwcu 1995 r., a zakÅ‚ad zlikwidowano półtora roku później. – Decyzja wÅ‚aÅ›ciciela, czyli Bytomskiej Spółki WÄ™glowej byÅ‚a ostateczna, wyczerpaÅ‚y siÄ™ zasoby Å‚atwo dostÄ™pne. Ekonomiczna opÅ‚acalność byÅ‚a zerowa, a próby ratowania zakÅ‚adu byÅ‚y skazane na porażkÄ™ – mówi dziÅ› Jerzy Grela, byÅ‚y dyrektor kopalni "Paryż".
Ale po zakoÅ„czeniu wydobycia ruszyÅ‚a pompownia, by chronić sÄ…siednie kopalnie. W szybie „Cieszkowski" ćwierć kilometra pod ziemiÄ… dziaÅ‚aÅ‚a pompownia stacjonarna. W 2001 r. ruszyÅ‚y cztery pompy gÅ‚Ä™binowe obsÅ‚ugiwane przez maksymalnie 12 osób. W 2016 r. dziaÅ‚aÅ‚y trzy pompy, które dziÅ› sÄ… wyÅ‚Ä…czone, a poziom wody w kopalni utrzymuje siÄ™ ok. 160 metrów poniżej poziomu gruntu.
– DziÅ› nie da siÄ™ przewidzieć wszystkich konsekwencji dla Å›rodowiska, spowodowanych wstrzymaniem pompowania wód w zlikwidowanych kopalniach wÄ™glowych. WypeÅ‚nienie wodÄ… niecki, czyli zdrenowanego górotworu w GórnoÅ›lÄ…skim ZagÅ‚Ä™biu WÄ™glowym, potrwa dziesiÄ™ciolecia, to bardzo powolny proces. WedÅ‚ug wstÄ™pnych prognoz, stabilizacja zwierciadÅ‚a wody nastÄ…pi na gÅ‚Ä™bokoÅ›ci od kilku do okoÅ‚o 60-80 metrów od powierzchni terenu. Część terenów, poÅ‚ożonych depresyjnie w stosunku do cieków powierzchniowych, zostanie zawodniona lub zatopiona – tÅ‚umaczy Antoni Czapnik.
Ostatnią dąbrowską kopalnię zamknięto w grudniu 1996. Ćwierć wieku później zniknie ostatni szyb "Cieszkowski", który działał jako szyb odwadniający. Przez długie lata w nieczynnym zakładzie pompowano bowiem wodę z podziemnych wyrobisk.
– WstrzymujÄ…c odwadnianie niektórych zlikwidowanych kopalÅ„, stworzylibyÅ›my zagrożenie wodne, a w skrajnym przypadku doprowadzilibyÅ›my do jakiejÅ› katastrofy w postaci wdarcia siÄ™ wody i zatopienia wciąż fedrujÄ…cych zakÅ‚adów. Bo to, co widzimy na powierzchni, o niczym nie mówi, jeÅ›li chodzi o wiÄ™zi hydrogeologiczne i poÅ‚Ä…czenia hydrauliczne miÄ™dzy kopalniami. ZakÅ‚ady „na dole" majÄ… bardzo skomplikowanÄ… sieć wyrobisk korytarzowych. To kilkadziesiÄ…t, a nawet kilkaset kilometrów i najczęściej kilka poziomów wydobywczych. W przestrzeni górotworu sÄ… niczym wielopiÄ™trowy budynek, ale o powierzchni od kilkunastu do kilkudziesiÄ™ciu kilometrów kwadratowych. CzÄ™sto zakÅ‚ady sÄ… też poÅ‚Ä…czone miÄ™dzy sobÄ…. Czasem bezpoÅ›rednio, gdy można przejść pomiÄ™dzy nimi na różnych gÅ‚Ä™bokoÅ›ciach lub oddzielone jedynie bardzo cienkimi filarami skalnymi lub zrobami. Zatopienie jednej kopalni jest ryzykiem dla sÄ…siedniej – mówi Antoni Czapnik, kierownik DziaÅ‚u Mierniczo-Geologicznego Centralnego ZakÅ‚adu Odwadniania KopalÅ„ w Czeladzi.
Zdemontowany pomnik Aleksandra Zawadzkiego w magazynie Muzeum Miejskiego na terenie kopalni Paryż. Rok 2007Zdemontowany pomnik Aleksandra Zawadzkiego w magazynie Muzeum Miejskiego na terenie kopalni Paryż. Rok 2007 Fot. Dawid Chalimoniuk / AG
DziÅ› sytuacja siÄ™ zmieniÅ‚a – z ZagÅ‚Ä™bia DÄ…browskiego zniknęły wszystkie kopalnie wÄ™gla kamiennego. OstatniÄ… byÅ‚ sosnowiecki "Kazimierz-Juliusz", którÄ… zlikwidowano w 2015 roku. Po kolei zamykano niepotrzebne już pompownie. To samo spotkaÅ‚o pompowniÄ™ gÅ‚Ä™binowÄ… w dawnej kopalni „Paryż", w tym roku czeka jÄ… caÅ‚kowita likwidacja i zasypanie szybu. – Funkcja ochronna pompowni gÅ‚Ä™binowej "Paryż" skoÅ„czyÅ‚a siÄ™ wraz z likwidacjÄ… KWK "Kazimierz-Juliusz". SzukaliÅ›my nabywców pompowanej wody i caÅ‚ej pompowni. PróbowaliÅ›my zainteresować wodÄ… lokalne wodociÄ…gi i gminy, ale bez powodzenia. Dla nas Pompownia "Paryż" staÅ‚a siÄ™ zbÄ™dna, wodÄ™ ma jednak dobrÄ…, zbliżonÄ… chemicznie do wody pitnej, a bakteriologicznie jest czysta – mówi Antoni Czapnik.
Dąbrowa będzie Górnicza już tylko z nazwy. Zasypią ostatni szyb po kopalni "Paryż"
Spółka DÄ…browskie WodociÄ…gi byÅ‚a innego zdania. Jak poinformowaÅ‚a jej peÅ‚nomocnik Magdalena Glonek: "Poziom niestabilnoÅ›ci i zÅ‚a jakość wody surowej wymagajÄ… zastosowania nowoczesnych i zaawansowanych technologii uzdatniania wody, co pociÄ…ga za sobÄ… wysokie koszty inwestycyjne, eksploatacyjne oraz wprowadza podwyższone ryzyko awarii. (…) Bez dodatkowych dopÅ‚at źródÅ‚o to wyraźnie przegrywa z innym możliwymi do wykorzystania źródÅ‚ami zaopatrzenia w wodÄ™ aglomeracji dÄ…browskiej".
REKLAMA
To oznacza, że zniknie ostatni dÄ…browski szyb, a z nim – dwustuletnia historia górnictwa wÄ™glowego w mieÅ›cie. Bo "Paryż" byÅ‚a spadkobierczyniÄ… kopalni "Reden", zaÅ‚ożonej podczas pruskich rzÄ…dów na tym terenie w 1796 r. Hrabia Friedrich Wilhelm von Reden byÅ‚ wtedy dyrektorem Wyższego UrzÄ™du Górniczego we WrocÅ‚awiu, a w dodatku bardzo zasÅ‚użyÅ‚ siÄ™ w rozwoju przemysÅ‚u, także dÄ…browskiego. ZagÅ‚Ä™bie nazywano wówczas Nowym ÅšlÄ…skiem.
"Reden" była kopalnią odkrywkową z bardzo łatwo dostępnym węglem. Pokład pod Dąbrową, nazwany później pokładem 510, był jednym z najgrubszych na świecie. Miał aż 24 metry grubości i w wielu miejscach wychodził na powierzchnię gruntu. I choć początki nie były imponujące, bo w całym 1799 r. wydobyto 669 ton węgla, to założenie kopalni okazało się jednym z przełomowych wydarzeń w historii miasta. Przez dwieście lat na jego terenie działało 50, a może nawet 55 kopalń. Mimo to Dąbrowa Górnicza zyskała drugi człon nazwy dopiero w chwili nadania praw miejskich, co miało miejsce 105 lat temu.
Symbole górnicze i zabudowania nieistniejącej już kopalni Saturn, która działała na terenie Sosnowca i Czeladzi
Czytaj także:
Milowice w Sosnowcu też chcą górniczych symboli. Kopalnia dała im tak wiele
Początkowo kopalnie pracowały na rzecz miejscowych hut cynku, łatwo padały ofiarami kryzysów gospodarczych, podziemnych pożarów i strajków. Carska administracja okazała się nieudolna, a kopalnie były stale niedoinwestowane. To doprowadziło do sprzedaży przez państwo pięciu nierentownych zakładów w 1876 r. Formalnie zakupu dokonali dwaj rosyjscy oficerowie, od razu wydzierżawili jednak swój nabytek Bankowi Francusko-Włoskiemu, który zarządzał kopalniami poprzez Towarzystwo Francusko-Włoskie Dąbrowskich Kopalń Węgla. Wtedy też powstały nowe szyby, w tym "Chaper", czyli dzisiejszy "Cieszkowski" o głębokości 415 metrów, a z połączenia kilku zakładów powstała kopalnia "Paryż". Przetrwała I wojnę światową, Wielki Kryzys i niemiecką okupację. W 1945 r. kopalnie "Paryż", "Reden", "Flora" i "Mars" połączono w jeden zakład, który zyskał od razu nową nazwę "Generał Zawadzki".
Dąbrowa Górnicza. Woda odcięła pod ziemią 100 górników
W jej powojennej historii najsÅ‚ynniejszym wydarzeniem byÅ‚a katastrofa z lipca 1969 r. To wtedy w podziemiach kopalni woda odcięła ponad 100 górników. PrzedostaÅ‚a siÄ™ z dawnej kopalnianej odkrywki, którÄ… po wyczerpaniu wÄ™gla na powierzchni zamieniono w zbiornik osadowy. Odcięła 79 górników, którzy dwieÅ›cie metrów pod ziemiÄ… czekali na ratunek. Skomplikowana akcja ratownicza trwaÅ‚a cztery doby. To byÅ‚a walka z czasem, która zakoÅ„czyÅ‚a siÄ™ uratowaniem pracowników. Zginęła jednak jedna osoba – górnik, który uciekÅ‚ przed wzbierajÄ…cÄ… wodÄ… w gÅ‚Ä…b kopalni.
Do nazwy "Paryż" dÄ…browski zakÅ‚ad wróciÅ‚ dopiero po przemianach ustrojowych. Wydobycie zakoÅ„czono w czerwcu 1995 r., a zakÅ‚ad zlikwidowano półtora roku później. – Decyzja wÅ‚aÅ›ciciela, czyli Bytomskiej Spółki WÄ™glowej byÅ‚a ostateczna, wyczerpaÅ‚y siÄ™ zasoby Å‚atwo dostÄ™pne. Ekonomiczna opÅ‚acalność byÅ‚a zerowa, a próby ratowania zakÅ‚adu byÅ‚y skazane na porażkÄ™ – mówi dziÅ› Jerzy Grela, byÅ‚y dyrektor kopalni "Paryż".
Ale po zakoÅ„czeniu wydobycia ruszyÅ‚a pompownia, by chronić sÄ…siednie kopalnie. W szybie „Cieszkowski" ćwierć kilometra pod ziemiÄ… dziaÅ‚aÅ‚a pompownia stacjonarna. W 2001 r. ruszyÅ‚y cztery pompy gÅ‚Ä™binowe obsÅ‚ugiwane przez maksymalnie 12 osób. W 2016 r. dziaÅ‚aÅ‚y trzy pompy, które dziÅ› sÄ… wyÅ‚Ä…czone, a poziom wody w kopalni utrzymuje siÄ™ ok. 160 metrów poniżej poziomu gruntu.
– DziÅ› nie da siÄ™ przewidzieć wszystkich konsekwencji dla Å›rodowiska, spowodowanych wstrzymaniem pompowania wód w zlikwidowanych kopalniach wÄ™glowych. WypeÅ‚nienie wodÄ… niecki, czyli zdrenowanego górotworu w GórnoÅ›lÄ…skim ZagÅ‚Ä™biu WÄ™glowym, potrwa dziesiÄ™ciolecia, to bardzo powolny proces. WedÅ‚ug wstÄ™pnych prognoz, stabilizacja zwierciadÅ‚a wody nastÄ…pi na gÅ‚Ä™bokoÅ›ci od kilku do okoÅ‚o 60-80 metrów od powierzchni terenu. Część terenów, poÅ‚ożonych depresyjnie w stosunku do cieków powierzchniowych, zostanie zawodniona lub zatopiona – tÅ‚umaczy Antoni Czapnik.
https://sosnowiec.wyborcza.pl/sosnowiec/7,9...amp;s=BoxLoSoMT
